สมุทรสงครามสร้างขึ้นเมื่อใดไม่ปรากฏแน่ชัด เดิมว่าเป็นแขวงหนึ่งของราชบุรี  เมืองสมุทรสงครามเมื่อก่อนมีนามว่า   “สวนนอก”      ครั้งต่อมาในราวปลายสมัยกรุงศรีอยุธยาต่อกับสมัยกรุงธนบุรี จึงแยกตัวออกจากจังหวัดราชบุรี เรียกว่า “เมืองแม่กลอง”  ตอนหลังเมื่อประมาณ ปี พ.ศ. 2310 ได้เปลี่ยนเป็นชื่อจากเมืองแม่กลอง เป็นจังหวัดสมุทรสงคราม  ส่วนตราประจำจังหวัดสมุทรสงคราม  เป็นรูปกลองลอยน้ำเพราะชื่อเดิมของจังหวัดนี้คือเมืองแม่กลองเพราะตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำแม่กลอง ซึ่งเป็นเส้นทางคมนาคมสำคัญมาแต่โบราณ

ตราจังหวัดจึงเป็นรูปกลองลอยน้ำสองฝากฝั่งจะเป็นต้นมะพร้าวอันเป็นสัญลักษณ์อาชีพหลักของจังหวัดสมุทรสงคราม  ส่วนประวัติที่มาของชื่อบ้านแม่กลองมีเรื่องอยู่ 2 ทาง  สมัย ร. 5 นายอำเภอแม่กลองที่ย้ายมาจากเมืองกาญจนบุรีได้นำซุงต้นใหญ่ที่ได้มาจากจังหวัดกาญจนบุรีมาขุดทำกลองใบใหญ่ขึ้นมาหนึ่งใบ ขึงด้วยหนังวัวกระทิงจากป่าเมืองกาญจนบุรีและได้ถวายที่วัดใหญ่

นิยายชาวบ้านที่เล่าขานต่อๆมา ว่ามีกลองใบใหญ่ลอยมาติดหน้าวัดใหญ่ และชาวบ้านช่วยกันเก็บไว้ที่วัดและกลองใบใหญ่นี้ยังมีปรากฏให้เห็นอยู่ที่วัดใหญ่จนปัจจุบัน   

ลักษณะภูมิประเทศ     

จังหวัดสมุทรสงคราม ตั้งอยู่ภาคกลางตอนล่างชายฝั่งอ่าวไทยเป็นที่ราบลุ่มมีแม่น้ำแม่กลองไหลผ่านตลอดทั้งมีลำคลองแยกสาขาเชื่อมต่อกันมากมาย สภาพของดินนั้นเป็นดินเหนียวปนทรายและเกลือ

สมุทรสงครามมีสภาพอากาศที่ไม่ร้อนหรือหนาวจนเกินไป มีลมทะเลพัดผ่านจากทางทิศใต้ และมีมรสุมตะวันตกเฉียงใต้และลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือพัดผ่านอยู่เสมอ อุณหภูมิตลอดทั้งปีประมาณ 28 องศาเซลเซียส ส่วนฤดูกาลในจังหวัดสมุทรสงคราม แบ่งได้ออกเป็น 3 ฤดู  ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่เดือนมิถุนายน – ตุลาคม เนื่องจากได้รับทั้งมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ และมรสุมจากทะเลจีนใต้  จึงมีฝนตกต่อเนื่องเป็นเวลานาน และตกชุกในเดือนกันยายน- ตุลาคม  ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน-กุมภาพันธ์ เนื่องจากอยู่ใกล้ทะเลจึงทำให้อากาศไม่หนาวจัดมากนักและมีช่วงเวลาที่สั้นๆ   ฤดูร้อนเริ่มตั้งแต่เดือนมีนาคม-พฤษภาคม โดยที่อยู่ใกล้ทะเลจึงไม่มีอากาศที่ร้อนจัดมาก 

              ทิศเหนือ  ติดต่อกับจังหวัดราชบุรี

              ทิศใต้      ติดต่อกับจังหวัดเพชรบุรี  และอ่าวไทย

              ทิศตะวันออก   ติดต่อกับจังหวัดเพชรบุรีและราชบุรี

      ทิศตะวันตก     ติดต่อกับจังหวัดสมุทรสาคร 

คำขวัญประจำจังหวัดสมุทรสงคราม                                                                              

เมืองหอยหลอด   ยอดลิ้นจี่  มีอุทยาน ร. 2    แม่กลองไหลผ่าน นมัสการหลวงพ่อบ้านแหลม

ข้อมูลของจังหวัดสมุทรสงคราม

สีประจำจังหวัดสมุทรสงคราม  สีฟ้าอ่อน

ต้นไม้ประจำจังหวัดสมุทรสงคราม   ต้นจิกทะเล

พื้นที่จังหวัดสมุทรสงคราม   416.7 ตารางกิโลเมตร

ประชากร (ปี  2550 )   205,440  คน